Sinds 1 juli 2023 is ongerichte gokreclame op televisie in Nederland verboden. En toch zijn gokken en televisie nooit echt uit elkaar gegaan. De relatie is hooguit veranderd. Om te begrijpen hoe we hier zijn beland, moeten we even terugspoelen door de decennia.
De jaren ’50
In de jaren vijftig was televisie nog een nieuw medium en gokken iets voor films. Zeker niet iets voor de huiskamer. Roulette en kaartspellen verschenen in zwart-witfilms of in fancy clubs op het scherm. Altijd keurig gepresenteerd. De studio’s waren sober, de prijzen klein en de kandidaten netjes gekleed.
Spanning zat in het antwoord op een quizvraag. Niet in het risico op verlies van geld of bezit. Kijkers keken bewonderend toe, maar echt meeleven zoals nu gebeurde nog niet. Het concept van alles of niets bestond nauwelijks. Gokken voelde vooral nog als een chic randverschijnsel. Iets dat ver weg van het gewone leven lag.
De jaren ’60
De jaren zestig veranderden de toon een beetje. Kleuren verschenen op het scherm, presentatoren werden losser, formats speelser. Spelshows begonnen voorzichtig te experimenteren met keuzes en risico’s. Kandidaten mochten soms beslissen tussen een kleinere maar zekere prijs of juist iets groter en onzekerder.
Het was nog steeds braaf en educatief, maar de kern van gokken begon langzaam zichtbaar te worden. De kijker zat niet meer alleen passief te kijken. Deze werd stilletjes uitgedaagd mee te denken. Wat zou jij doen in een bepaalde situatie?
De jaren ’70
In de jaren zeventig werd dat idee verder uitgediept. Programma’s als quizshows en spelshows introduceerden meer emotie en psychologie. Kandidaten werden vaker in een hoek gezet waarin ze moeilijke keuzes moesten maken. Een verkeerde beslissing kon alles kosten. En het publiek reageerde mee.
Het inzetten en verliezen van echt geld was nog niet aan de orde. Toch zat het concept van risico en beloning al duidelijk in het format. Het was spannend, herkenbaar en tegelijkertijd nog steeds onschuldig genoeg voor de huiskamer.
De jaren ’80
De jaren tachtig introduceerden de glitter, muziek en het spektakel. Spelshows kregen grotere decors mt hogere prijzen en emotionele spanning. Het publiek kon bijna de zweetdruppels van kandidaten op hun voorhoofd zien parelen. Het leek alsof televisie eindelijk doorhad dat spanning verkoopt.
De show werd belangrijker dan het spel zelf. En kandidaten kregen bijna filmische rollen. Gokken was nog steeds niet expliciet. Maar de sensatie van alles inzetten begon duidelijk voelbaar te worden.
De jaren ’90
In de jaren negentig veranderde alles sneller. Er kwamen internationale formats, commerciële zenders en snellere montage. Dit zorgde ervoor dat gokken dichterbij leek dan ooit. Kandidaten waren gewone mensen en daardoor konden kijkers zich makkelijk identificeren.
Programma’s zoals Miljoenenjacht maakten het populair onder een groot publiek. Gokken werd een publiek fenomeen. Een gedeelde emotie van hoop en angst, zonder dat er daadwerkelijk geld verloren werd. Het waren de jaren waarin het publiek actief meeleefde. Bijna alsof je zelf in de studio stond.
De jaren 2000
Met de jaren 2000 kwam internet op. Daarmee veranderde gokken fundamenteel. Ineens hoefde je niet meer naar een fysiek casino. Het casino kwam naar je toe via je laptop en in tenemende mate via je smartphone. Op de televisie zag je deze verandering goed.
Je kreeg namelijk regelmatig pokerwedstrijden, strategische spellen en online platforms in beeld. Bovendien werd het steeds normaler om online te spelen. Reclames voor een online legaal casino verschenen nu ook regelmatig. Deze reclames waren ook een manier om het concept van gokken te moderniseren. En ook om het veel toegankelijker te maken.
De jaren tussen 2010 en 2022
Vanaf 2010 explodeerde de zichtbaarheid van gokreclames op televisie en online. Er waren bonussen en free spins, BN’ers die apps openenden, overal was het zichtbaar. Dit leidde tot discussie. Want hoe groot was de invloed van zulke reclames. En dan vooral op jongeren?
In reactie daarop werden regels steeds strenger. Er kwam meer aandacht voor verantwoord spelen. Reclames mochten niet langer ongericht op televisie worden uitgezonden en platforms zoals online gokken Nederland werden belangrijk voor uitleg, vergelijking en veilig spelen. De boodschap verschuift van win alles naar speel bewust.
Tegenwoordig
Vandaag de dag zijn gokshows en -reclames op televisie veel genuanceerder. Spelshows blijven populair. Maar echte commerciële reclames zijn grotendeels verdwenen van het open tv-scherm. Het gokken zelf is niet verdwenen. Het is vooral verplaatst. Nu vind je het op online platformen waar de controle en context een stuk sterker zijn. Kijkers zijn vele malen bewuster en kritischer. Ze nemen veel meer overwogen keuzes. Maar uiteraard zijn de spanning en sensatie gebleven. Toch is de manier waarop deze wordt gepresenteerd, zeker veranderd.
Misschien laat de geschiedenis van gokken op tv vooral zien hoe wij als samenleving zijn veranderd. We zijn gegroeid. We zijn van passieve toeschouwer naar actieve deelnemer gegaan. Het draait nu niet langer alleen om entertainment of verleiding. Het is ook een kwestie van verantwoordelijkheid, inzicht en respect voor het publiek. En misschien is dat wel de spannendste ontwikkeling van allemaal.
